Tường gạch 110 làm hố thang máy đơn lẻ tuyệt đối không đủ an toàn vì gạch rỗng và mạch vữa không chịu nổi lực nhổ giật 15 – 25kN của bulong neo ray dẫn hướng khi thắng cơ tác động; để đảm bảo an toàn kiểm định theo TCVN 5574:2018 và TCVN 6395:2008, gia chủ bắt buộc phải bổ sung 4 cột bê tông góc 200x200mm kèm đà giằng sàn hoặc dựng hệ khung thép chịu lực độc lập bên trong giếng thang.
Khi cải tạo nhà ống hoặc xây dựng nhà phố diện tích nhỏ, nhiều gia chủ muốn tận dụng tường 10 bao quanh để tiết kiệm từng centimet diện tích thông thủy. Tuy nhiên, việc hiểu sai về khả năng chịu tải trọng động của tường xây gạch có thể dẫn đến hậu quả nứt vỡ kết cấu, bung chân ray và không được cấp phép kiểm định an toàn.
Khi thang máy dừng khẩn cấp hoặc thử tải phanh cơ, cụm thắng cơ Governor sẽ ép chặt ngàm thép vào hai thanh ray dẫn hướng. Toàn bộ quán tính của cabin chuyển hóa thành lực nhổ giật ngang tác động thẳng vào các điểm bắt bulong neo. Nếu bắt trực tiếp vào tường gạch 110, mảng tường sẽ toác vỡ ngay lập tức.
Tại sao tường gạch 110 đơn lẻ tuyệt đối không đủ điều kiện làm hố thang máy?
Nhiều chủ nhà lầm tưởng rằng thang máy chỉ treo trên động cơ phía trên nên hố thang xung quanh chỉ đóng vai trò che chắn. Đây là sai lầm nguy hiểm trong cơ học công trình.
Theo tiêu chuẩn kết cấu TCVN 5574:2018, tường gạch xây dày 110mm chỉ được xếp vào nhóm tường ngăn không chịu lực. Tường gạch không có khả năng tiếp nhận momen uốn lớn và lực cắt ngang sinh ra liên tục trong quá trình cabin chuyển động lên xuống.
Khi hệ thống phanh bảo hiểm tác động theo yêu cầu tại TCVN 6395:2008, lực nhổ giật cục bộ tác động lên mỗi bát neo ray đạt từ 15kN đến 25kN (tương đương 1.5 – 2.5 tấn lực). Thân gạch tuynel rỗng hoặc gạch đặc xây mạch vữa xi măng mác thấp không đủ cường độ bám dính để giữ chân bulong nở. Bulong neo sẽ bị kéo tuột ra ngoài, làm cong vẹo ray và gây nguy cơ kẹt thang.
Ngoài ra, tường gạch mỏng 110mm có khả năng cách âm và triệt tiêu rung chấn rất kém. Rung động cơ khí từ bánh xe dẫn hướng miết vào ray thép sẽ truyền trực tiếp qua tường, gây tiếng ồn ù tai cho phòng ngủ hoặc phòng làm việc nằm sát vách hố thang.
So sánh các phương án kết cấu giếng thang máy thực tế
Để giúp chủ nhà có cái nhìn chính xác trước khi ra quyết định thi công, bảng đối chiếu dưới đây phân tích rõ 3 phương án kết cấu giếng thang thông dụng nhất hiện nay:
| Tiêu chí kỹ thuật | Tường gạch 110 đơn lẻ (Cấm dùng) | Tường 110 kết hợp cột dầm bê tông | Hệ khung thép định hình độc lập |
|---|---|---|---|
| Khả năng chịu lực nhổ ray (15 – 25kN) | Không đạt (nguy cơ sập ray) | Rất tốt (neo trực tiếp vào dầm cột) | Tuyệt đối an toàn (bắt bulong thép) |
| Độ an toàn kiểm định TCVN 6395 | Bị trượt kiểm định 100% | Đạt kiểm định an toàn kỹ thuật | Đạt kiểm định an toàn kỹ thuật |
| Tối ưu diện tích thông thủy | Mỏng nhất nhưng mất an toàn | Mất thêm 100 – 150mm mỗi bên cột | Tiết kiệm diện tích tốt nhất (mất 50mm) |
| Thời gian thi công | 3 – 5 ngày | 20 – 30 ngày (chờ bê tông khô) | 3 – 5 ngày (lắp ghép module bu lông) |
| Mức chi phí phần thô | 15.000.000 – 25.000.000 đ | 45.000.000 – 65.000.000 đ | 75.000.000 – 110.000.000 đ |
| Độ ồn và truyền chấn động | Rất ồn và rung lắc mạnh | Triệt tiêu ồn tốt nhờ khối bê tông | Rất êm khi lắp đệm giảm chấn cao su |
Hai giải pháp gia cường kỹ thuật chuẩn cho giếng thang tường gạch 110
Nếu diện tích mặt bằng bắt buộc phải dùng tường 110 để tiết kiệm không gian, gia chủ cần áp dụng một trong hai phương án gia cường cơ học dưới đây để bảo đảm điều kiện vận hành an toàn.
Phương án 1: Bổ sung 4 cột bê tông góc và đà giằng sàn liên hoàn
Đây là giải pháp kinh tế và bền vững nhất dành cho các công trình xây mới. Thay vì để tường gạch chịu tải, kỹ sư bố trí hệ khung chịu lực độc lập:
- Hệ 4 cột bê tông góc: Đổ 4 cột bê tông tiết diện tối thiểu 200 x 200 mm hoặc 220 x 110 mm ở 4 góc hố thang, cắm thép chờ liên kết vững chắc từ móng lên sàn mái.
- Hệ dầm giằng sàn và lanh-tô ngang: Tại mỗi cao độ sàn tầng và giữa các tầng (khoảng cách nhịp từ 1.8m đến 2.2m), đổ một đà giằng bê tông bo tròn quanh giếng thang để làm điểm neo bắt bát giữ ray.
- Tường gạch 110: Chỉ xây chèn vào giữa các khoảng cột dầm sau khi đã đổ bê tông, hoàn toàn không tham gia chịu lực cơ học của thang máy.
Tại xưởng FujiKi Thường Tín, các kỹ sư thường tư vấn đặt sẵn các bản mã thép có râu neo hàn âm vào bê tông trước khi đổ. Giải pháp này giúp công tác lắp ray sau này không cần khoan cấy bulong nở, tránh làm nứt dầm cột bê tông.
Phương án 2: Dựng hệ khung thép định hình chịu lực độc lập bên trong giếng
Đối với nhà cải tạo đã có sẵn 3 mặt tường gạch 110 cũ, việc đục phá để cấy cột bê tông thường rất phức tạp và ảnh hưởng đến kết cấu ngôi nhà. Khi đó, phương án dựng hệ khung thép định hình là lựa chọn tối ưu.
Đội ngũ FujiKi sử dụng thép hình I120, I150 hoặc thép hộp mạ kẽm dày 4.0 – 5.0mm để dựng hệ cột đứng tự chịu lực từ đáy hố PIT lên trần tầng trên cùng. Toàn bộ ray cabin và ray đối trọng được bắt trực tiếp vào dầm thép bằng bulong cấp bền cao 8.8.
Các bức tường gạch 110 cũ chỉ đóng vai trò che bụi và ngăn cách không gian. Thang máy vận hành êm ái trên hệ khung sắt riêng biệt, triệt tiêu hoàn toàn rung chấn truyền vào tường nhà.
Quy trình xử lý chống thấm đáy hố PIT cho hố thang tường 110
Tường 110mm có mật độ mạch vữa dày, rất dễ bị mao dẫn hút ẩm từ nền đất xung quanh làm đáy hố PIT bị ứ đọng nước. Nước ngầm tích tụ sẽ làm gỉ sét chân ray, hỏng cảm biến đáy hố và chập cháy thiết bị an toàn.
Kỹ sư FujiKi khuyến cáo quy trình xử lý chống thấm 3 bước chuyên sâu:
- Đổ đáy bê tông nguyên khối: Đáy hố PIT bắt buộc đổ bê tông cốt thép dày tối thiểu 200mm, mác 250 trở lên, trộn thêm phụ gia chống thấm tinh thể thẩm thấu.
- Quét màng chống thấm đàn hồi 2 thành phần: Thi công 3 lớp màng chống thấm gốc xi măng polyme đàn hồi toàn bộ lòng hố PIT, quét cao lên chân tường gạch ít nhất 800mm.
- Gia cố vữa xây bằng phụ gia chống thấm: Các hàng gạch 110 dưới cốt nền hố PIT phải xây bằng gạch đặc, miết vữa no mạch và trộn phụ gia chống thấm để bịt kín lỗ rỗng mao dẫn.
Dự toán ngân sách thi công hoàn thiện giếng thang tường gạch 110
Nhiều gia chủ thường chỉ nhìn vào tiền gạch và tiền công xây dựng để cho rằng tường 110 rẻ nhất. Trên thực tế, khi cộng thêm chi phí gia cường kết cấu an toàn, bảng chi phí hoàn thiện trọn gói theo phân khúc tầng như sau:
Câu hỏi thường gặp về tường gạch 110 làm hố thang máy
Có thể dùng bulong xuyên tường gạch 110 kết hợp bản mã ốp ngoài không?
Phương án dùng bản mã sắt kẹp hai mặt tường gạch 110 chỉ là giải pháp tình thế cho thang tải trọng siêu nhỏ dưới 200kg. Đối với thang máy tiêu chuẩn gia đình, giải pháp này vẫn gây nứt vỡ mạch vữa sau một thời gian vận hành và khó đạt kiểm định an toàn nghiêm ngặt theo TCVN 6395:2008.
Thang máy homelift 300kg có bắt ray trực tiếp vào tường 110 được không?
Tuyệt đối không được bắt trực tiếp. Dù tải trọng 300kg, phản lực nhổ khi dừng khẩn cấp vẫn đạt hơn 10kN. Bắt buộc phải có dầm giằng thép hoặc cột bê tông chịu lực tại vị trí bắt bát neo ray.
Kết luận
Tóm lại, tường gạch 110 làm hố thang máy đơn thuần là giải pháp tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn kết cấu và trượt kiểm định vận hành. Gia chủ chỉ nên sử dụng tường 110 như lớp tường bao che khi đã có hệ 4 cột dầm bê tông cốt thép hoặc khung thép độc lập chịu lực. Hãy kết nối ngay với chuyên gia kỹ thuật FujiKi qua hotline 0973.486.283 để được tư vấn bản vẽ kết cấu chuẩn xác nhất.
