Cách giảm tiếng ồn phát ra từ thang máy hiệu quả, an toàn và bền vững đòi hỏi việc kết hợp đồng bộ giữa kiểm soát rung động cơ khí bệ máy, cách âm hố giếng và bảo dưỡng định kỳ ray dẫn hướng. Khi phát hiện tiếng rít kim loại hoặc tiếng gằn motor, gia chủ cần xác định chính xác nguồn truyền âm để xử lý triệt để mà không phát sinh lãng phí chi phí.
Tiêu chuẩn độ ồn thang máy theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia
Tiếng ồn thang máy khi vận hành chịu sự điều chỉnh của hai văn bản kỹ thuật quan trọng là tiêu chuẩn TCVN 6395:2008 và quy chuẩn môi trường QCVN 26:2010/BTNMT.
Theo tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6395:2008 về thang máy điện chở người, ngưỡng tiếng ồn đo đạc trực tiếp bên trong cabin khi thang di chuyển ổn định không được vượt quá 55 dBA. Đối với khu vực phòng máy đặt cụm máy kéo, mức cường độ âm thanh cho phép tối đa là 70 dBA.
Bên cạnh đó, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về tiếng ồn QCVN 26:2010/BTNMT quy định mức giới hạn tối đa đối với khu vực nhà ở dân cư và chung cư là 50 dBA đến 55 dBA vào ban ngày (từ 6 giờ đến 21 giờ), và không vượt quá 40 dBA đến 45 dBA vào ban đêm (từ 21 giờ đến 6 giờ sáng).
Việc kiểm soát rung chấn ngay từ khâu thiết kế xây dựng giúp bảo vệ không gian sống tĩnh lặng cho mọi gia đình lắp đặt thang máy gia đình cao cấp.
Bảng phân tích nguồn gốc gây tiếng ồn thang máy và phương án xử lý
Để xử lý dứt điểm âm thanh phiền toái, kỹ sư cơ điện cần đo đạc dải tần số âm thanh và phân loại nguyên nhân cốt lõi theo từng cụm chi tiết cơ khí:
| Nguồn phát sinh âm thanh | Đặc trưng âm thanh & Tần số | Nguyên nhân kỹ thuật gốc rễ | Giải pháp xử lý triệt để |
|---|---|---|---|
| Cụm máy kéo và phanh từ | Tiếng gằn motor, tiếng đóng ngắt tiếp điểm rơ le cạch cạch (100 – 500 Hz). | Hộp số bánh răng mòn, má phanh căn chỉnh khe hở lệch hoặc cuộn hút yếu. | Chuyển đổi sang máy kéo không hộp số PMSM, căn chỉnh khe hở má phanh 0.2 mm. |
| Ray dẫn hướng và guốc trượt | Tiếng rít kim loại chói tai, tiếng ma sát kèn kẹt khi cabin chạy (1.000 – 4.000 Hz). | Thiếu dầu bôi trơn chuyên dụng, ray bị bụi cát bám dính hoặc lệch tim ray giếng. | Vệ sinh bề mặt ray bằng dung môi, thay guốc trượt lót teflon hoặc lắp cụm con lăn. |
| Khung giếng thang và vách cabin | Tiếng ù rền tần số thấp lan qua sàn và vách tường phòng ngủ (20 – 80 Hz). | Rung chấn cơ khí truyền thẳng vào sàn bê tông do thiếu đệm cách ly đàn hồi. | Lắp đệm cao su giảm chấn 3 lớp bệ máy, ốp tấm bông khoáng tiêu âm Rockwool hố giếng. |
| Cửa cabin và cửa tầng | Tiếng va đập mạnh khi đóng mở cửa, tiếng rít rãnh dẫn hướng (500 – 2.000 Hz). | Rãnh sill cửa tầng kẹt bụi sỏi đá, dây curoa truyền động chùng hoặc lỏng bánh xe treo. | Hút sạch rãnh sill nhôm, căng dây curoa và tra mỡ silicone chuyên dụng vào bánh xe. |
Mỗi nguyên nhân đòi hỏi phương pháp khắc phục riêng biệt. Việc áp dụng đúng kỹ thuật giúp triệt tiêu tiếng ồn ngay tại nguồn phát mà không làm ảnh hưởng đến cấu trúc vận hành chung của hệ thống.
Giải pháp cách âm và chống rung thang máy chuyên sâu
Kỹ thuật cách âm hố thang đòi hỏi việc kết hợp đồng thời giữa triệt tiêu rung chấn bệ đỡ và hấp thụ sóng âm trong không gian kín.
Biện pháp hàng đầu là bố trí hệ thống đệm cao su lưu hóa 3 lớp kết hợp lò xo giảm chấn dưới bệ máy kéo. Khối đệm này tạo ra một lớp ngắt liên kết cơ học, ngăn sóng rung động truyền trực tiếp vào khung bê tông cốt thép của tòa nhà.
Đối với hố thang liền kề phòng ngủ, kỹ sư khuyến nghị thi công ốp tường tiêu âm bằng bông khoáng Rockwool tỷ trọng 60 kg/m³ đến 80 kg/m³ dày 50 mm, bên ngoài bọc lớp thạch cao tiêu âm hoặc tấm sợi khoáng chống cháy.
Ngoài ra, hệ thống lò xo đáy hố PIT cũng đóng vai trò hấp thụ xung lực khi cabin hoặc đối trọng di chuyển về điểm cận sàn.
Lựa chọn công nghệ động cơ không hộp số giúp triệt tiêu tiếng ồn
Đối với các công trình xây mới hoặc cải tạo hiện đại, việc sử dụng máy kéo không hộp số nam châm vĩnh cửu PMSM (Permanent Magnet Synchronous Motor) là giải pháp cắt giảm tiếng ồn triệt để nhất.
Động cơ không hộp số vận hành với tốc độ vòng quay trục thấp, truyền động trực tiếp puly kéo cáp mà không thông qua cụm bánh răng trục vít truyền thống. Cải tiến này loại bỏ hoàn toàn tiếng hú cơ khí do ma sát bánh răng kim loại, duy trì mức ồn vận hành dưới 48 dBA.
Kết hợp cùng biến tần điều khiển điện áp và tần số biến thiên VVVF, dòng điện cấp cho motor được điều tiết mượt mà theo đường cong tăng giảm tốc hình sin, triệt tiêu hiện tượng giật cục và tiếng ồn xung kích khi phanh cơ nhả khớp.
Quy trình bảo dưỡng định kỳ giúp kiểm soát tiếng ồn thang máy
Kinh nghiệm thực chiến từ Kỹ sư Bùi Duy Chinh cho thấy hơn 70% trường hợp tiếng ồn phát sinh bất thường xuất phát từ việc bảo trì thiếu chuyên sâu hoặc bỏ quên bôi trơn ray dẫn hướng.
Quy trình kiểm soát âm thanh định kỳ gồm các bước kỹ thuật chuẩn hóa:
- Vệ sinh và bôi trơn ray dẫn hướng: Tẩy sạch màng dầu mỡ biến chất bám bụi cát bằng dung môi hữu cơ, sau đó bổ sung dầu nhớt chuyên dụng có độ nhớt ISO VG 68 để giảm ma sát guốc trượt.
- Siết chặt bu lông liên kết kết cấu: Kiểm tra toàn bộ bu lông liên kết bát đỡ ray, dầm chịu lực hố thang và khớp nối khung cabin, triệt tiêu độ rơ lỏng cơ học.
- Căn chỉnh khe hở má phanh điện từ: Dùng thước lá căn chỉnh khe hở tiếp xúc má phanh từ đạt chuẩn 0.15 mm đến 0.25 mm, bôi mỡ chịu nhiệt vào các chốt xoay cơ cấu nhả phanh.
Giải đáp thắc mắc thường gặp về tiếng ồn thang máy
Độ ồn thang máy gia đình bao nhiêu decibel là đạt chuẩn an toàn?
Theo tiêu chuẩn TCVN 6395:2008, độ ồn trong cabin thang máy gia đình đạt chuẩn khi dao động dưới mức 50 dBA đến 55 dBA. Các dòng thang máy cao cấp sử dụng động cơ không hộp số Fuji thường đạt ngưỡng lý tưởng từ 42 dBA đến 48 dBA.
Chi phí xử lý cách âm thang máy gia đình khoảng bao nhiêu tiền?
Chi phí khắc phục tiếng ồn cơ bản như thay đệm giảm chấn, vệ sinh căn chỉnh ray dao động từ 2 triệu đến 5 triệu đồng. Nếu bổ sung ốp vách tiêu âm bông khoáng Rockwool toàn bộ giếng thang hoặc thay thế cụm máy kéo hiện đại, ngân sách thực tế có thể từ 15 triệu đến 45 triệu đồng tùy chiều cao tầng công trình.
Vì sao thang máy phát ra tiếng kêu cọt kẹt khi dừng tầng?
Âm thanh này thường xuất phát từ má phanh cơ khí đóng khớp quá gắt do khe hở chưa chuẩn, hoặc guốc dẫn hướng cabin bị khô dầu mỡ bôi trơn cọ xát vào bề mặt ray thép. Kỹ thuật viên cần căn chỉnh lại hành trình nhả phanh và bổ sung dầu bôi trơn chuyên dụng.
Kết luận
Áp dụng đúng phương pháp cách giảm tiếng ồn phát ra từ thang máy hiệu quả, an toàn và bền vững giúp bảo vệ trọn vẹn sự tĩnh lặng cho ngôi nhà và nâng cao độ bền cho thiết bị. Việc phối hợp giữa động cơ không hộp số êm ái, đệm giảm chấn cao su kỹ thuật và lịch bảo dưỡng định kỳ là giải pháp căn bản mang lại không gian sống tiện nghi, thoải mái dài lâu cho cả gia đình.
